Ziekteverwekker
Trichomoniasis wordt bij vogels veroorzaakt door de parasiet Trichomonas gallinae. Dit is een eencellig organisme dat leeft in de keel, slokdarm en krop van vogels.
Er bestaan meerdere genetische varianten (typen) van deze parasiet. In Europa is vooral één type belangrijk (type A1), dat zich snel heeft verspreid onder wilde vogels.
De parasiet overleeft maar kort buiten de vogel en sterft snel bij uitdroging.
Gevoelige diersoorten
De ziekte kwam vroeger vooral voor bij duiven en roofvogels. Maar inmiddels is duidelijk dat veel meer vogelsoorten gevoelig zijn, vooral zangvogels. Sinds 2005 is trichomoniasis een belangrijke ziekte bij groenlingen, vinken en andere zangvogels.
Deze ziekte heeft grote gevolgen gehad voor vogelpopulaties. In Europa zijn groenlingen sterk afgenomen, in sommige gebieden met meer dan 60%. De ziekte komt wijdverspreid voor in Europa, inclusief Nederland.
Symptomen dieren
Een gele, kaasachtige aanslag in de bek en keel is een opvallend ziekteverschijnsel waar de naam ‘Het Geel’ uit voorkomt. Verder laten de vogels symptomen zien als:
- sloom zijn en bol zitten
- moeilijk eten en drinken
- voedsel uit de bek laten vallen
- snel afvallen
- een natte of vieze snavel
- tranende ogen
- soms blindheid
Veel vogels sterven binnen enkele dagen tot weken.
De aanwezigheid van trichomonas parasieten moet worden bevestigd door laboratoriumonderzoek, zoals microscopisch onderzoek van een keelswab, of een PCR-test gevolgd door sequencing.
Besmetting dieren
Besmetting gebeurt vooral via:
- gedeelde voerplaatsen en drinkbakken
- speeksel van besmette vogels (bij eten of drinken)
- direct contact tussen vogels
Het voeren van vogels in de tuin speelt een belangrijke rol in de verspreiding, omdat vogels daar dicht op elkaar zitten. Roofvogels kunnen weer besmet raken door het eten van zieke vogels.
Voorzorgsmaatregelen
Omdat besmetting vaak via voerplaatsen gebeurt:
- Maak voedersystemen dagelijks schoon
- Gebruik heet water of desinfectiemiddel
- Laat alles goed drogen
- Ververs water elke dag
- Stop tijdelijk met voeren bij zieke of dode vogels in de tuin
Bronnen
‘Het geel’ treft wilde vogels. Slaterus, R. & M. Montizaan (2024) De Levende Natuur, 125 (2) p70-71. 70_71_DLN2_Trichomoniasis – Auteursbestand
Marx, M., Reiner, G., Willems, H., Rocha, G., Hillerich, K., Masello, J. F., … & Quillfeldt, P. (2017). High prevalence of Trichomonas gallinae in wild columbids across western and southern Europe. Parasites & Vectors, 10(1), 242. https://doi.org/10.1186/s13071-017-2170-0
Rijks, J. M., Laumen, A. A., Slaterus, R., Stahl, J., Gröne, A., & Kik, M. L. (2019). Trichomonosis in greenfinches (Chloris chloris) in the Netherlands 2009–2017: A concealed threat. Frontiers in Veterinary Science, 6, 425. https://doi.org/10.3389/fvets.2019.00425