In april 2026 werden in twee gebieden, in de provincies Friesland en Overijssel, meerdere dode en verzwakte hazen (Lepus europaeus) aangetroffen. De dieren waren vaak vermagerd, vertoonden weinig vluchtgedrag en raakten in de eindfase verzwakt en apathisch. Uit beide gebieden is een dode haas opgehaald voor pathologisch onderzoek bij het DWHC.
Het ging om twee volwassen mannelijke hazen met ernstige acute ontstekingen van onder andere longen, lever en milt, met necrose van weefsel. Bij één haas werd daarnaast een lichte besmetting met Coccidia spp. vastgesteld in de darm en bij de andere een infectie met de darmparasiet Trichostrongylus retortaeformis. Met behulp van PCR-onderzoek werd bij beide dieren tularemie (hazenpest) bevestigd.
Tularemie in wilde dieren
Tularemie wordt veroorzaakt door de Francisella–bacterie en kan ernstige ziekte en sterfte veroorzaken. Veel verschillende diersoorten kunnen besmet worden met dezebacterie: zoogdieren, vogels, reptielen, amfibieën, insecten, en spinachtigen (teken). Wel bestaat er verschil in besmettingspercentages en het effect op de diersoort. Vooral haasachtigen en knaagdieren zijn gevoelig voor besmetting door de bacterie, en sommige soorten spelen mogelijk een rol als reservoir. Zie figuur voor de verspreidingskaart van wilde dieren die positief zijn getest op tularemie van 2013 t/m medio mei 2026.
Van tularemie verdachte hazen zijn opvallend zwak en apathisch. Ze hebben een schommelende gang en hebben hun natuurlijke schuwheid verloren. Let op: deze symptomen kunnen ook duiden op een andere ziekte. Omdat tularemie overgedragen kan worden op mensen, wordt geadviseerd om dode of zieke hazen niet met blote handen aan te raken.
Honden en tularemie
Ook huisdieren zoals (jacht)honden kunnen met tularemie besmet raken wanneer zij dood gevonden hazen oppakken of aanvreten. Honden zijn veel minder gevoelig voor de hazenpest-bacterie. Als ze worden besmet, zijn de ziekteverschijnselen meestal mild. Symptomen bij de hond zijn een verminderde eetlust gedurende een paar dagen, ze hebben eventueel koorts en zijn minder fit. Een dode haas kan ook een andere ziekte hebben, waar een hond gevoelig voor is. Daarom geldt het advies om geen slachtafval en/of rauw vlees van een haas aan de hond te geven.
Als een hond ziekteverschijnselen vertoont na contact met een dode, zieke haas, neem dan contact op met de dierenarts. Een dierenarts kan eventueel het bloed laten onderzoeken.