Ziekteverwekker
Anaplasmose is een ziekte die veroorzaakt wordt door de bacterie Anaplasma phagocythophilum en wordt overgedragen door besmette teken. De volledige naam van anaplasmose is humane granulocytaire anaplasmose (HGA). Verschillende soorten Anaplasma kunnen ziekten veroorzaken in verschillende soorten dieren, waaronder mensen.
Gevoelige diersoorten
Kleine knaagdieren, reeën, herten, schapen, runderen en paarden kunnen (zonder zelf ziek te worden) drager zijn van deze bacterie.
Symptomen dieren
Runderen geïnfecteerd met Anaplasma marginale krijgen bloedarmoede, met zwakte, bleekheid, en mogelijk geelzucht. Bij besmette jonge dieren (onder de 1 jaar) zie je vaak geen symptomen (subklinisch), maar naarmate het dier ouder wordt, neemt de ernst van de ziekte toe en kan infectie dodelijk zijn bij volwassen runderen (WOAH).
Bij honden en katten kan infectie met Anaplasma phagocytophilum zorgen voor koorts, depressie, verlies van eetlust en gewichtsverlies (Poitout et al., 2005).
Besmetting dieren
Anaplasmose wordt meestal overgedragen door geïnfecteerde teken en sommige soorten bloedzuigende vliegen. Gedomesticeerde herkauwers kunnen ook via bloed van geïnfecteerde dieren besmet raken tijdens het onthoorningsproces of door middel van naalden. (WOAH, Bovine anaplasmosis)
Symptomen mens
Bij de mens infecteert anaplasma de witte bloedcellen en van daaruit andere organen, zoals de lever en het beenmerg. Dit gaat gepaard met griepachtige verschijnselen zoals die ook bij de ziekte van Lyme gevonden worden, bijvoorbeeld koorts, algemene malaise, spierpijn en later mogelijke symptomen van lever- en beenmergaantasting. anaplasmose wordt behandeld met antibiotica (meestal doxycycline) die ook werkzaam zijn tegen de ziekte van Lyme. (Sprong & Montizaan, 2021)
Besmetting mensen
Mensen kunnen besmet raken met anaplasma door een beet van een geïnfecteerde teek (Parola, Davoust & Raoult, 2005).
Geografische verspreiding
Anaplasmose komt voor in tropische en subtropische regio’s, waaronder Zuid-Europa. Veranderingen in de verspreiding van teken (de vectoren) hebben ervoor gezorgd dat anaplasma-infecties bij dieren nu ook in andere delen van Europa worden gevonden, waaronder everzwijnen in België (Nahayo et al., 2014) en wilde knaagdieren in het Verenigd Koninkrijk (Ogden et al., 1998). Dit komt doordat de teken zich over een grote gebied verspreiden, waardoor ze anaplasma naar nieuwe regio’s meenemen en daar dieren besmetten.
Voorzorgsmaatregelen
In sommige gebieden is de ziekte bij runderen onder controle gebracht door het hanteren van tekenbestrijdingsmaatregelen, en er is een vaccin beschikbaar tegen infecties met bepaalde soorten. Het advies is om het risico op tekenbeten zo klein mogelijk te maken, bijvoorbeeld door gebieden met hoog gras of bladafval te vermijden en zichzelf, huisdieren, en buitenspullen goed te controleren na buiten geweest te zijn (CDC).
Bronnen
Nahayo, A., Bardiau, M., Volpe, R., Pirson, J., Paternostre, J., Fett, T., & Linden, A. (2014). Molecular evidence of Anaplasma phagocytophilum in wild boar (Sus scrofa) in Belgium. BMC Veterinary Research, 10, 1-5. https://doi.org/10.1186/1746-6148-10-80
Ogden, N. H., Bown, K., Horrocks, B. K., Woldehiwet, Z., & Bennett, M. (1998). Granulocytic Ehrlichia infection in ixodid ticks and mammals in woodlands and uplands of the UK. Medical and veterinary entomology, 12(4), 423-429. https://doi.org/10.1046/j.1365-2915.1998.00133.x
Parola, P., Davoust, B., & Raoult, D. (2005). Tick-and flea-borne rickettsial emerging zoonoses. Veterinary research, 36(3), 469-492. https://doi.org/10.1051/vetres:2005004
Poitout, F. M., Shinozaki, J. K., Stockwell, P. J., Holland, C. J., & Shukla, S. K. (2005). Genetic variants of Anaplasma phagocytophilum infecting dogs in Western Washington State. Journal of clinical microbiology, 43(2), 796-801. https://doi.org/10.1128/JCM.43.2.796-801.2005
Sprong, H., & Montizaan, M. (2021). Op zoek naar de natuurlijke bronnen van zoönotisch Anaplasma en Babesia. Het Edelhert, 56(zomer), 22-24.
World Organisation for Animal Health. (2024). Bovine anaplasmosis (WOAH Terrestrial Manual, Chapter 3.4.1). https://www.woah.org/fileadmin/Home/eng/Health_standards/tahm/3.04.01_BOVINE_ANAPLASMOSIS.pdf